Radio Białystok | Patronaty | Festiwal Kresy - Bezkresy w Tykocinie
Festiwal Kresy-Bezkresy powraca do Tykocina. Podczas czterech dni festiwalowych zobaczymy blisko 40 wydarzeń - filmów dokumentalnych i fabularnych, koncerty, spotkań literackich, historycznych i teatralnych, wystawę, a także program animacji dla dzieci. Tegoroczna edycja to aż cztery wydarzenia premierowe przygotowane specjalnie na festiwal. Wszystko to skupione wokół tematyki Wielkiej Drogi gen. Andersa.
Kresy - Bezkresy, Festiwal w Tykocinie
16-19 sierpnia 2024 r.
Tematem nadchodzącej edycji Festiwalu będzie "Wielka Droga" gen. Andersa, który wyprowadził Polaków (w tym zwłaszcza mieszkańców ziem kresowych, zesłanych w głąb ZSRR) z sowieckiego piekła, poprzez Bliski Wschód, ku wolnemu światu. Rzadko zwraca się uwagę, że ta wyprawa nie należy wyłącznie do domeny historii politycznej Polski. Razem z Andersem stalinowską Rosję opuścili pisarze, intelektualiści, artyści sceny i fil mu oraz malarze. Generał Anders w pełni świadomy był roli, jaką kultura odgrywa w polskim życiu zbiorowym, dlatego stymulował rozwój twórczości artystycznej wśród wędrujących z nim żołnierzy i cywilów. Na szlaku Armii Andersa powstawały różnorodne dzieła sztuki i relacje kronikarskie.
Wśród "andersowców" rodziły się talenty i zawiązywały przyjaźnie ludzi, którzy potem decydowali o kształcie polskiej kultury (na czele ze środowiskiem "Kultury" Jerzego Giedroycia). W tym kontekście nie może zabraknąć wzmianki o Józefie Czapskim, Gustawie Herlingu-Grudzińskim, Jerzym Krzysztoniu, Hance Ordonównie, Marianie Hemarze czy Władysławie Broniewskim. Warto pamiętać także o postaciach mniej znanych jak wybitny reżyser i producent filmowy, Michał Waszyński czy prozaik Leo Lipski. Im wszystkim pragniemy poświęcić szczególną uwagę, ożywić ich dzieła, nie tylko w kontekście pamięci historycznej, ale i aktualności przesłania, które niosą - wyjaśnia Jakub Moroz, dyrektor artystyczny festiwalu.
Dlatego podczas festiwalu organizatorzy proponują nową interpretację dorobku wspomnianych twórców, wyrażającą się zarówno w komentarzu do istniejących artefaktów kultury, jak i próbie stworzenia nowych dzieł sztuki na bazie tekstów i filmów tych artystów. Szczególna uwaga poświęcona będzie Bitwie pod Monte Cassino w - przypadającą na rok 2024 - 80. rocznicę tego wydarzenia.
Wśród zaproszonych gości znaleźli się m.in.: prof. Włodzimierz Bolecki, prof. Bogusław Kopka, dr Michał Pieńkowski, aktorzy: Jadwiga Jankowska-Cieślak, Michał Żurawski, Andrzej Mastalerz, reżyserzy Robert Gliński oraz Igor Gorzkowski, kompozytor i aranżer - Szymon Sutor, twórcy komisków - Gabriela Becla i Zbigniew Tomecki oraz wielu innych.
Programowi towarzyszyć będzie program animacji dla dzieci "Niedźwiedź Wojtek" przygotowany przez Muzeum Historii Polski.
Festiwal potrwa od 16 do 19 sierpnia 2024 r. w Tykocinie. Na wszystkie wydarzenia, odbywające się w Alumnacie oraz kościele św. Trójcy, wstęp jest wolny. Na wydarzenia współorganizowane z Muzeum Podlaskim oddział w Tykocinie obowiązują bilety w cenie 10 zł.
Kresy - Bezkresy to wydarzenie skoncentrowane na przypominaniu dziedzictwa polskich Kresów w dialogu z innymi kulturami narodowymi, współtworzącymi tożsamość ziem dawnej Rzeczpospolitej. Poprzez zaangażowanie różnych form sztuki (film, teatr, literatura, muzyka, sztuki plastyczne) i praktyk kulturowych chcemy przywołać ducha tego wspaniałego dziedzictwa oraz zapytać o jego dzisiejsze znaczenie.
Organizator: Fundacja Dziedzictwo Europy.
PROGRAM
Piątek ,16.08.2024
od godz.10.00
ARTYŚCI SCENY U ANDERSA
FILMY
Prelekcja i wprowadzenie: dr Michał Pieńkowski – główny filmograf FINA
Ordonka, reż. Maria Kwiatkowska, 1993 r. ‘53
Henryk Wars. Pieśniarz Warszawy, reż. Wiesław Dąbrowski, 2007, ’53,
Dyskusja o losach polskich ludzi sceny na wygnaniu: dr Michał Pieńkowski, dr Maciej
Klociński, prowadzenie: teatrolog i dziennikarz Jakub Moroz
Miejsce: Alumnat*
*wszystkie filmy odbywają się w siedzibie Alumnatu, natomiast Kino Nocne na dziedzińcu Alumnatu
12.30
FILMY
Nieznane, nigdy niepokazywane kroniki wojenne Michała Waszyńskiego
Prelekcja i wprowadzenie: Michał Pieńkowski
Miejsce postoju Adama i Ewy oraz Dzieci, reż. Michał Waszyński
15.00
WYSTAWA, FILM, SPOTKANIE [PREMIERA!]
Otwarcie wystawy unikalnych zdjęć Piotra Sawickiego - wybitnego scenografa i twórcy teatru lalek, który wraz z gen. Andersem opuścił sowieckie piekło i brał udział w bitwie pod Monte Cassino. Piotr Sawicki współtworzył Teatr Dramatyczny II. Korpusu i występował w filmie „Wielka Droga” M. Waszyńskiego.
Wernisażowi towarzyszyć będzie pokaz filmu „Pinokio Piotrusia Pana” w reż. Zbigniewa Kowalewskiego, prezentujący sylwetkę Piotra Sawickiego oraz spotkanie z fotografikiem Piotrem Sawickim jr.(synem) i prof. Janem Wiktorem Sienkiewiczem - historykiem sztuki i badaczem twórczości artystycznej, tworzonej w armii gen. Andersa.
16.00
SPOTKANIE
Spotkanie i wydarzenie artystyczne wokół twórczości zapomnianego, wybitnego prozaika, Leo Lipskiego. Fragmenty prozy w wykonaniu Pawła Janysta, prowadzenie: dziennikarka literacka Katarzyna Wójcik
18.00
KONCERT
Koncert piosenek Mariana Hemara w wykonaniu Macieja Klocińskiego
20.00
FILM
Kino Nocne
Prelekcja i prowadzenie: dr Michał Pieńkowski
Wielka Droga, reż, Michał Waszyński
(…) „Wielka droga” w zaskakujący sposób łączy tradycje kina przedwojennego z materiałami dokumentalnymi nakręconymi podczas wojny. Aby oszczędzić stresu rannemu pod Monte Cassino bohaterowi (Albin Ossowski) pielęgniarka (w tej roli gwiazda kina przedwojennego Jadwiga Andrzejewska) udaje przed pacjentem jego ukochaną. Fabuła jest jednak wyłącznie pretekstem do pokazania losów żołnierza, lwowianina, który zostaje wywieziony do radzieckiego łagru, a po ogłoszeniu amnestii wstępuje do Wojska Polskiego. Film jest swego rodzaju pomnikiem wystawionym armii Andersa, co zostaje niejako przypieczętowane obsadzeniem żony generała Ireny Anders (ps. artystyczny – Renata Bogdańska) w roli ukochanej protagonisty” Robert Birkholc, culture.pl
22.00
Bankiet i potańcówka
Sobota 17.08.2024
od godz. 10.00
PISARZE U ANDERSA
FILMY I SPOTKANIE
Prelekcja i wprowadzenie: dr Michał Pieńkowski
O Władysławie Broniewskim, reż. Wojciech Maciejewski,1996, ’53
Józef Czapski. Świadek historii reż. Ewa Cendrowska, 1989, ’36
Obywatel kolczastego świata. Gustaw Herling Grudziński reż. Marta Węgiel, 2022, ’55 Dyskusja o pisarzach u Andersa z udziałem m.in. dr Małgorzaty Ptasińskiej, prowadzenie: Katarzyna Wójcik
14.00
LITERATURA, SPOTKANIE
Spotkanie wokół twórczości Broniewskiego, Braendstettera i innych poetów z Armii Andersa. Wybrane wiersze przeczytają: Paweł Janyst i Igor Kowalunas prowadzenie: Katarzyna Wójcik
16.30
KOMIKS, WARSZTATY
Historia w komiksie – spotkanie oraz warsztaty z autorami trzytomowego komiksu o Monte Cassino z Gabrielą Beclą i Zbigniewem Tomeckim
Warsztaty skierowane są dla młodzieży
Miejsce: Alumnat
19.30
KONCERT [PREMIERA!]
„Exodus” to misterium dźwięku celebrujące pamięć Wielkiej Drogi Armii Andersa w odniesieniu do biblijnej księgi Wyjścia - jednego z fundamentalnych mitów naszej cywilizacji. G. Herling Grudziński mówił: „.Cała ta Armia była jak gdyby podobna do biblijnych Żydów wyprowadzonych przez Mojżesza z niewoli egipskiej, i tak był traktowany przez nich Anders”.
W świat muzycznej kontemplacji zabiorą nas Miłosz Pękala oraz Bartłomiej Zajkowski wraz ze swoim arcyciekawym i bogatym instrumentarium akustycznym i elektronicznym.
Miejsce: Wielka Synagoga w Tykocinie
Bilety na koncert w cenie 10 zł dostępne są w kasie Muzeum Podlaskiego oddział w Tykocinie
22.00
FILM
Kino nocne
Wszystko co najważniejsze – reż. Robert Gliński, 1992, ’98 oraz spotkanie z reżyserem. Ekranizacja autobiograficznej powieści Oli Watowej.
Film jest historią miłości Oli i Aleksandra Watów. Aleksander, słynny polski poeta-futurysta, w latach trzydziestych ubiegłego wieku należał do bohemy artystycznej sympatyzującej z komunizmem. Ola, jedna z najpiękniejszych kobiet przedwojennej Warszawy, była ozdobą salonów literackich. Po wybuchu II wojny światowej uciekają przed Niemcami na wschodnie terytoria Polski. We Lwowie, po aresztowaniu męża przez NKWD, czeka ich rozłąka. Ola z dzieckiem trafia do sowchozu w Kazachstanie. Jako Żydówka i żona komunisty spotyka się tam z ostracyzmem ze strony polskich zesłańców. Ale nie przestaje wierzyć w to, że jeszcze odnajdzie się z mężem.
Niedziela 18.08.2024
od godz. 10.00
INTELEKTUALIŚCI U ANDERSA
FILM, SPOTKANIE
Człowiek, który zginął pod Ankoną, reż. Gabriel Morski, 1992, ‘46
Film o Adolfie Bocheńskim
Mistrz życia, reż. Małgorzata Bocheńska, Grzegorz Dubowski, 1987, ‘53
Film o Józefie Marii Bocheńskim
Redaktor, reż.Ignacy Szczepański, 1994, ’41, (Ambasada w Rumunii, ratunek Polakom, Tobruk, Rzym)
Paryż – Maisons Laffitte – Kultura
Filmy o Jerzym Giedroyciu
Po filmach debata o początkach „Kultury” i doświadczeniach wojennych jej twórców, zwłaszcza w kontekście nowo wydanego „Dziennika wojennego” Józefa Czapskiego z prelekcją i udziałem prof. W. Boleckiego oraz R. Romaniuka
13.30
SPOTKANIE
Spotkanie z dr Bartłomiejem Noszczakiem, autorem książki „Orient zesłańców” oraz czytanie przez aktorów fragmentów wspomnień Polaków, którzy z gen. Andersem wyszli na Bliski Wschód
15:30
FILM, DYSKUSJA
Ostatni rozdział, reż. Tomasz Łysiak - spotkanie z reżyserem oraz prof. Bogusławem Kopką o Monte Cassino
17.30
TEATR TELEWIZJI
„Inny świat” - spektakl teatru TV i spotkanie z reż. I. Gorzkowskim, A. Mastalerzem i prof. B. Kopką
20.00
KONCERT [PREMIERA!]
Koncert „Szpik egzystencji”
Cielesność, fizyczny rozpad, zniszczenie ciała to symbole walki na wielu płaszczyznach: walki z wrogiem, z samym sobą, a także z rzeczywistością, która po burzliwych kolejach losów nie zawsze okazuje się idyllą. Marian Czuchnowski, autor tekstu zaadaptowanego do libretta, podobnie jak wielu młodych walczących, po wojnie nie odnalazł spokoju na emigracji. W swojej poezji wciąż próbował stawać obok tych, których żywioł historii pozostawił na marginesie. Szpik egzystencji to kolaż z biografii takich powojennych życiowych rozbitków.
Kompozytor Szymon Sutor
Tekst: Marian Czuchnowski
Wykonawcy: Ensemble Quatro Vocce, Bartłomiej Pałyga, Bartłomiej Zajkowski
miejsce: kościół św. Trójcy
21.30
FILM
Kino nocne
„Syberiada polska”, reż. R. Zaorski
Jedna z największych produkcji ostatnich lat, która z epickim rozmachem opowiada przejmującą historię Polaków deportowanych w latach 40. na Syberię. Pierwszy europejski film fabularny zrealizowany w majestatycznych i surowych syberyjskich warunkach.
Poniedziałek 19.08.2024
GENERAŁ WŁADYSŁAW ANDERS I 80. ROCZNICA BITWY POD MONTE CASSINO
Od godz. 10:00 do godz. 14:00
FILMY, SPOTKANIE
Prelekcja oraz pokazy filmów:
Melchior Wańkowicz – Opowieść o Bitwie pod Monte Cassino reż. Jerzy Passendorfer,
Po filmie rozmowa nt. Monte Cassino oczami Wańkowicza z udziałem R. Romaniuka, które poprowadzi Katarzyna Wójcik
Wojtek, niedźwiedź, który poszedł na wojnę, reż. Will Hood, Adam Lavis, 2011, 59
Od godz. 16:00
FILM
Generał polskich nadziei reż. Hanna Kramarczuk cz. I ‘55 i II ‘61
19.30
POEZJA, MUZYKA [PREMIERA!]
Stary Tykocin, nowa opowieść - podróże dźwiękiem i słowem – wydarzenie poetycko-
muzyczne
Historia takiego miasteczka jak Tykocin może być niezwykle inspirująca dla twórców na wiele różnych sposobów. Szczególną formą wyrazu artystycznego jest poezja, której metaforyczna fraza często mieści więcej treści niż niejedna obszerna powieść. Dlatego co roku na Festiwal Kresy Bezkresy zapraszamy poetów młodego i średniego pokolenia, którzy odkryją swoje impresje, związane z życiorysami dawnych mieszkańców Tykocina. To nowe spojrzenie nie tylko na zamierzchłe dzieje miasteczka, ale również na to, jak literatura odnosi się do teraźniejszości.
Wiersze w tym roku przygotują poeci: Natalia Malek oraz Adrian Sinkowski. Poezja przeplatana będzie opisami z Sefer Tiktin – księgi Żydów tykocińskich, której oryginał znajduje się w synagodze w Tykocinie. Wiersze przeczyta Jadwiga Jankowska – Cieślak – wybitna aktorka teatralna i filmowa. Za muzyczną warstwę wydarzenia odpowiadać będą Miłosz Pękala oraz Bartłomiej Zajkowski. Spotkanie poprowadzi dziennikarka literacka Katarzyna Wójcik.
Miejsce: Dom Talmudyczny w Tykocinie
Bilety na wydarzenie w cenie 10 zł dostępne są w kasie Muzeum Podlaskiego oddział w
Tykocinie.
21.00
FILM
Kino Nocne
Czerwone maki – reż. Krzysztof Łukaszewicz, premiera 2024,120 oraz rozmowa z Michałem Żurawskim odtwarzającym postać gen. Władysława Andersa
„Czerwone maki” to pierwszy polski film fabularny o słynnej i zwycięskiej bitwie o Monte Cassino. Historia bitwy ukazana z perspektywy młodego chłopaka - Jędrka, który przeszedł przez łagrowe piekło i opuścił Rosję wraz z Armią Andersa jako jedna z tysięcy sierot
PROGRAM ANIMACJI DZIECIĘCYCH:
Stoisko Muzeum Historii Polski na animacje dla rodzin z dziećmi wokół tematyki Niedźwiedzia Wojtka, który szedł z Armią Andersa
17 sierpnia (10:00 -14:00; 16:00 - 20:00)
18 sierpnia (10:00 -14:00; 16:00 - 20:00)
udział w warsztatach jest bezpłatny
Dostępne cały czas:
Kolorowanki i wyklejanki tematyczne (3+)
Łamigłówki (labirynt, łączenie kropek, krzyżówki itp.) związane z postacią Wojtka (5+)
Dla wytrwałych – możliwość uszycia z filcu własnego niedźwiedzia Wojtka (8+)
w godzinach 11:00 – 12:00, 16:00 -17:00:
Warsztaty dla dzieci 6+:
Robienie magnesu z odznaką oddziału, w którym służył Wojtek – w trakcie warsztatów wykonamy filcową odznakę, która będzie mogła być ozdobą domowej lodówki.
w godzinach 12:00 -13:00, 17:00 -18:00
Warsztaty dla dzieci 5+:
Robienie znaczków z wizerunkiem Wojtka – w trakcie warsztatów uczestnicy będą mogli zrobić własnoręcznie znaczek typu buton z wizerunkiem Wojtka, zaprojektowany przez MHP lub wykonać własny projekt znaczka.
w godzinach 13:00 -14:00, 18:00 -19:00
Warsztaty dla dzieci 7+:
Tworzenie prostej gry planszowej przedstawiającej losy Wojtka – uczestnicy stworzą własne gry na przygotowanym przez Muzeum schemacie, pokazujące losy niedźwiedzia Wojtka. W grze wykorzystane zostaną archiwalne fotografie i materiały źródłowe
Na stoisku dzieci powinny przebywać z rodzicami.